Van sectorale afspraken naar Gezonde Wijkakkoord

Door Anja van der Aa

De sectorale sturing en financiering van gezondheid en zorg sluit niet aan bij wat nodig is in de leefomgeving van mensen en staat organisatie van de best passende zorg en laagdrempelige informatie over gezondheid in de weg. Anders gezegd: de Gezonde Wijk bestaat in landelijke wet- en regelgeving niet.

De minister van VWS heeft de afgelopen jaren afzonderlijke bestuurlijke afspraken gemaakt met de tweedelijnszorg, eerstelijnszorg, GGZ en binnenkort ook met paramedici. Beperking van de uitgavengroei in de zorg was daarbij een belangrijk doel. Andere sectoren waarmee afspraken zijn gemaakt: gemeenten in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugdzorg, Genees- en Hulpmiddelen, Wijkverpleging en Sport.

Elke sector heeft een eigen financieringssystematiek, eigen kennisinstituten, een eigen verantwoordingsregime en een eigen taal. Een voorbeeld: de ziekenhuizen hebben het over valuebased healthcare, de eerstelijn over ketenzorg en de wijkverpleging organiseert zich in zelfsturende teams. En een wijk omvat voor de een 7.500 inwoners, voor de ander 15.000 inwoners en weer een ander heeft het over een werkgebied van 30.000 inwoners. Wat de een multidisciplinair overleg noemt, heet elders zorgafstemmingsoverleg. Een gemeenschappelijke blinde vlek: over gezondheid gaat het zelden.

De professionals uit de verschillende sectoren komen elkaar in de wijk (niet) tegen in buurtteams, ketenzorgprojecten, wijknetwerken of gezonde wijken. Op weinig plekken is sprake van een hechte, gezondheidsgerichte en zelfsturende wijksamenwerking, met een zichtbare omslag naar maatwerk en zelfregie. Iedereen doet wel waar hij goed in is.

Ook wordt in weinig wijken ingespeeld op de grote behoefte van inwoners en mantelzorgers aan onafhankelijke informatievoorziening met het oog op keuzevrijheid en gezondheid. Er is een overdaad aan websites, foldertjes en digitale dossiers. Sommige patiënten hebben te maken met vier patiëntendossiers. En niet teams bestaande uit inwoners en professionals krijgen ruimte om innovatie te organiseren, maar externen. Als de subsidie op is, zijn zij van het toneel verdwenen.

Het is daarom tijd voor een Gezonde Wijkakkoord dat de diverse sectoren uitdaagt via een heldere koers voor de wijk en ruimte biedt aan inwoners en professionals om te excelleren. Dat akkoord schetst de contouren van een gezamenlijke infrastructuur voor zorg en gezondheid waarbij kwaliteit, duurzaamheid en participatie centraal staan.

Bijzondere aandacht is er voor het lokaal gaan afspreken wie procesverantwoordelijke in de wijk is, op basis van de vereiste kerncompetenties om institutionalisering te voorkomen. Deze procesverantwoordelijke is aanspreekbaar op de behaalde gezondheidsprestaties: de optelsom van resultaten die met projecten en initiatieven in de wijk worden bereikt.

Het organiseren van de best passende zorg en laagdrempelige informatie over gezondheid dichtbij lukt niet met sectorale afspraken (alleen). Ik zie uit naar een nieuwe minister of staatssecretaris van VWS die het inzicht en lef heeft om grote sprongen te maken. De sectorale ministapjes zijn zichtbaar noch voelbaar in de wijk.

Anja van der Aa is directeur van GezondNL. GezondNL heeft begin januari het Kwaliteitskader Wijkgezondheidsinfrastructuur gepresenteerd als opmaat naar nieuwe landelijke afspraken.


Onafhankelijk wijkinformatiepunt organiseert vraagsturing

Wijkcontract Gezondheid rekent af met versnippering

Zomergeluk zit in klein hoekje

Van sectorale afspraken naar Gezonde Wijkakkoord

Persoonlijke preventie als leefstijl: minder eten & meer bewegen

Van cliëntondersteuning naar wijkinfopunt met gezondheidscentrum

Community-based Healthcare met gezondheidscentra

Het is tijd voor een Rijkscommissaris ‘e-health en wijkinfrastructuur’

Goedkope oplossingen voor de mantelzorger

Kies één ict-aanspreekpunt voor de wijk

Regionale Gezondheid Polis in opkomst

Zorg dichtbij: van kokers naar wijkgezondheidsinfrastructuur

Gezondheidsplein & Zorgregio

Dagboek van een mantelzorger

Persoonlijke preventie als leefstijl

Goede voornemens voor 2017

GGZ denkt nog steeds verkokerd!

Full Service Gezondheidspleinen

Gezonde leefomgeving of (on)gezond gedrag?

Het is tijd voor een Gezondheidswet!

Uitstellen heeft geen zin!



Infrastructuur van de Gezonde Wijk

Werk mee aan het organiseren en het borgen van een infrastructuur van de gezonde wijk
voor en door gezondheidsbewuste inwoners en professionals.