Zorg dichtbij: van kokers naar wijkgezondheidsinfrastructuur

Door Anja van der Aa

Zorg dichtbij, zelfregie of vraagsturing en meer preventie. Met de drie transities lijkt er ruimte om hier daadwerkelijk vorm aan te geven. De mogelijkheden zijn vooralsnog beperkt vanwege versnipperde verantwoordelijkheden en geschotte financiering. Het is tijd voor een wijkgezondheidsinfrastructuur.

Zorg en ondersteuning zijn geregeld via de WMO (7 miljard), Jeugdzorg (7 miljard), Eerstelijnszorg (5,3 miljard), Tweedelijnszorg (23,1 miljard), GZZ (3,8 miljard), Genees- en Hulpmiddelen (samen 6,3 miljard) en Wijkverpleging (3,3 miljard). Elk domein wordt beheerst door een complex van eigen financieringsstromen, kennisinstituten en belangenorganisaties. Dat werkt door in de verschillende bekostigingssytstematieken, protocollen en opleidingen voor professionals. Daarom worden deze domeinen ook wel ‘kokers’ genoemd. Ze staan los van elkaar, hebben hun eigen taal en verantwoordingsregimes.

De professionals komen elkaar tegen in sociale wijkteams, wijknetwerken en gezonde wijken. Stappen in de goede richting, maar ze zijn vrijblijvend. Op weinig plekken is sprake van een duurzame, gezondheidsgerichte en zelfsturende wijksamenwerking, met een zichtbare omslag naar maatwerk.

Slechts een enkele wijk heeft een herkenbaar en laagdrempelig gezondheidscentrum dat onderdak biedt aan alle disciplines, met gemeenschappelijke ICT-faciliteiten en een sociaal bestemmingsplan voor de directe leefomgeving. In de meeste wijken heeft elke discipline zijn eigen huisvesting, opleidingen en zelf gekozen ICT-toepassingen.

Ondernemende professionals in de wijk zetten daarom samenwerkingsverbanden of netwerkorganisaties op. Overvecht Gezond, Leidsche Rijn, Nieuwegein en Nijkerk lopen hiermee voorop. Ook wijkcoöperaties zijn in opkomst. Zij organiseren persoonlijke verbindingen tussen inwoners die informele zorg willen ontvangen of zelf willen leveren. Austerlitz zorgt! en het Naoberzorgpunt in Roggel zijn hiervan mooie voorbeelden.

Door huisartsen en directeuren van gezondheidscentra is in het kader van GezondNL het voortouw genomen voor bekostiging van een wijkgezondheidsinfrastructuur: de coördinatie van alle permanent aanwezige, algemene voorzieningen (fysiek en digitaal) voor gezondheid en zorg in de wijk. Wijkpartners vormen een bestuurlijk samenwerkingsverband. Onderdeel is ook het meten van gezondheidsprestaties in de wijk: de optelsom van resultaten die met diverse projecten en initiatieven voor gezondheid en zorg in de wijk worden bereikt.

Een wijkgezondheidsinfrastructuur wordt mogelijk door een klein deel van de bestaande middelen over te gaan hevelen van de kokers naar de wijk. Geen bezuiniging, maar een allocatie van beschikbare middelen. Laten we beginnen met 75.000 euro per wijk. De hoofddoelen: meer gezondheid, meer maatwerk en minder verspilling.

Anja van der Aa is directeur van GezondNL


Onafhankelijk wijkinformatiepunt organiseert vraagsturing

Wijkcontract Gezondheid rekent af met versnippering

Zomergeluk zit in klein hoekje

Van sectorale afspraken naar Gezonde Wijkakkoord

Persoonlijke preventie als leefstijl: minder eten & meer bewegen

Van cliëntondersteuning naar wijkinfopunt met gezondheidscentrum

Community-based Healthcare met gezondheidscentra

Het is tijd voor een Rijkscommissaris ‘e-health en wijkinfrastructuur’

Goedkope oplossingen voor de mantelzorger

Kies één ict-aanspreekpunt voor de wijk

Regionale Gezondheid Polis in opkomst

Zorg dichtbij: van kokers naar wijkgezondheidsinfrastructuur

Gezondheidsplein & Zorgregio

Dagboek van een mantelzorger

Persoonlijke preventie als leefstijl

Goede voornemens voor 2017

GGZ denkt nog steeds verkokerd!

Full Service Gezondheidspleinen

Gezonde leefomgeving of (on)gezond gedrag?

Het is tijd voor een Gezondheidswet!

Uitstellen heeft geen zin!



Infrastructuur van de Gezonde Wijk

Werk mee aan het organiseren en het borgen van een infrastructuur van de gezonde wijk
voor en door gezondheidsbewuste inwoners en professionals.