Wijkcontract Gezondheid rekent af met versnippering

Door Anja van der Aa en Jan Joost Meijs

Positieve gezondheid in de wijk, burgerinitiatieven voor zorg en welzijn en de vele mogelijkheden voor  meer zelfregie met ICT. Soms staan ondernemende wijkinwoners en professionals die werken volgens strakke protocollen en financiële keurslijven in de wijk lijnrecht tegenover elkaar. In de wijk is daarom behoefte aan een nieuw sturingsmodel: het Wijkcontract Gezondheid.

Gemeenten, de opdrachtgevers van veel professionals in de wijk, denken en sturen overwegend verticaal. Het beleid wordt in beleidskokers bedacht en gefinancierd: basishulp, jeugd, welzijn, sport, onderwijs en participatie. Voor een bepaalde periode wordt er aanbesteed bij een stedelijke organisatie die aanspreekbaar is op het betreffende domein. Om subsidies te verwerven of te behouden, schikken deze organisaties zich naar de verkokerde beleidskaders van hun gemeente en schermen hun domein daarna goed af. 

Zorgprofessionals moeten zich houden aan ziektegebonden protocollen en standaarden. Of hun zorgverzekeraars sturen op prestaties rond specifieke ziektebeelden. Van een geïntegreerde zorg met de focus op gezondheid, veerkracht en geluk  is geen sprake. Wie kent niet de verhalen van ouderen  of mensen met een psychische aandoening die een instelling verlaten en in een ongezonde thuissituatie belanden. Thuiszorg, huishoudelijke hulp, zorgcoördinatie, sociaal netwerk en preventie zijn niet of niet op tijd geïnformeerd en geregeld. Mantelzorgers mogen het oplossen.

In de wijk leidt de verkokering en versnippering tot fundamentele coördinatievragen: wie is er eindverantwoordelijk voor inwoners met zorg- én hulpvragen? Wie is er verantwoordelijk voor het domeinoverstijgende gezondheid dat voor veel extra levenskwaliteit kan zorgen? Wie zorgt er voor laagdrempelige en eenduidige informatievoorziening op wijkniveau? Wie organiseert de onderlinge communicatie tussen professionals en mantelzorgers in de wijk? En wat leveren al die losse activiteiten op voor de wijk?

De wijk komt niet verder dan onderlinge afstemming en vrijblijvende wijknetwerken. De vraag is wat inwoners hiervan beter worden. Het eerlijke antwoord: weinig. En omdat zij hiervan niets merken, richten inwoners zorgcoöperaties en eigen wijkinformatiepunten in de wijk op. Hetgeen weer leidt tot nog uitdagendere coördinatievragen. Inwoners en professionals komen in de wijk soms lijnrecht tegenover elkaar te staan.

Voor de noodzakelijke integratie van informatie en activiteiten is een ander sturingsmodel nodig: het Wijkcontract Gezondheid. In dit contract wordt afgesproken wie welke verantwoordelijkheden en rollen heeft, worden budgetten bij elkaar gelegd, zijn positieve gezondheid, veerkracht en geluk het gezamenlijk vertrekpunt en worden fysieke en ICT-faciliteiten gedeeld. Zo kan een basisinfrastructuur voor gezondheid en zorg ontstaan.

Wat kunnen of moeten gemeenten doen? Gemeenten zijn bestuurlijk verantwoordelijk voor de totstandkoming en de continuïteit van en samenhang binnen de publieke gezondheidszorg en de afstemming ervan met de curatieve gezondheidszorg. Ze kunnen dus niet achterover leunen en doodleuk afwachten tot er in de wijk wordt samengewerkt. Minimaal stellen ze aan de wijk een kwartiermaker beschikbaar die het vertrouwen van de inwoners en de huisartsen heeft om met een Wijkcontract Gezondheid zowel inhoudelijk als organisatorisch aan de slag te gaan. Maximaal krijgt de wijk de ruimte om te experimenteren en excelleren op gezondheidsprestaties.

Wie inwoners en professionals in hun kracht wil zetten en gezondheid en zorg dichtbij wil realiseren, geeft ze hiervoor ook de faciliteiten en sturingsmiddelen. Via het Wijkcontract Gezondheid kan letterlijk en figuurlijk worden afgerekend met de enorme versnippering van het zorglandschap. En, het allermooiste, komt gezondheid voorop te staan.

Anja van der Aa en Jan Joost Meijs vormen de directie GezondNL.

 

Bekijk ook onze voorgaande blogs:

Wijkcontract Gezondheid rekent af met versnippering

Zomergeluk zit in klein hoekje

Van sectorale afspraken naar Gezonde Wijkakkoord

Persoonlijke preventie als leefstijl: minder eten & meer bewegen

Van cliëntondersteuning naar wijkinfopunt met gezondheidscentrum

Community-based Healthcare met gezondheidscentra

Het is tijd voor een Rijkscommissaris ‘e-health en wijkinfrastructuur’

Goedkope oplossingen voor de mantelzorger

Kies één ict-aanspreekpunt voor de wijk

Regionale Gezondheid Polis in opkomst

Zorg dichtbij: van kokers naar wijkgezondheidsinfrastructuur

Gezondheidsplein & Zorgregio

Dagboek van een mantelzorger

Persoonlijke preventie als leefstijl

Goede voornemens voor 2017

GGZ denkt nog steeds verkokerd!

Full Service Gezondheidspleinen

Gezonde leefomgeving of (on)gezond gedrag?

Het is tijd voor een Gezondheidswet!

Uitstellen heeft geen zin!



Infrastructuur van de Gezonde Wijk

Werk mee aan het organiseren en het borgen van een infrastructuur van de gezonde wijk
voor en door gezondheidsbewuste inwoners en professionals.